Thời điểm này, nông dân khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai đang tất bật vào mùa tưới cà phê, hồ tiêu để “giải nhiệt” cho cây trồng trong cao điểm mùa hạn. Tuy nhiên, giá xăng dầu liên tục biến động khiến bà con chịu nhiều áp lực, vừa phải gánh chi phí nhiên liệu, vừa phải kịp thời tưới nước để cứu cây trồng trong mùa hạn. 

Trước tình hình đó, nhiều hộ đã chủ động thích ứng, chuyển qua sử dụng điện và năng lượng mặt trời để tưới tiêu, thay thế dần nguyên liệu dầu diesel.

Trước đây, vào những ngày cao điểm tưới cà phê, rẫy của ông Hà Giang Nam, ở làng Dnâu, xã Bờ Ngoong gần như không lúc nào vắng tiếng máy nổ. Với 2 ha cà phê xen canh 500 gốc sầu riêng đang trong giai đoạn kinh doanh, nhu cầu nước tưới luôn ở mức cao, đặc biệt vào mùa khô. 

Để tiết kiệm chi phí nhiên liệu và chủ động trong sản xuất và sinh hoạt, năm 2025, ông Nam đầu tư lắp đặt 20 tấm pin năng lượng mặt trời để thay thế dầu diesel. Khi thấy giá xăng dầu biến động, ông Nam tiếp tục lắp thêm 12 tấm pin, nâng tổng số lên 32 tấm. Với công suất này, ông Nam vừa tưới cho 2 ha của gia đình và thêm 3 ha cà phê cho hộ liền kề.

Ông Nam phấn khởi nói: “Trước đây mỗi mùa tưới, tôi tiêu tốn khoảng 40 triệu đồng cho chi phí dầu diesel, nhân công. Từ khi tôi mạnh dạn đầu tư gần 60 triệu đồng lắp 32 tấm pin năng lượng mặt trời, áp lực chi phí giảm rõ rệt. Giờ đây, ngay trong những ngày nắng cao điểm, dàn pin vẫn đủ sức kéo cùng lúc ba máy bơm chạy tốt”.

Để tận dụng tối đa nguồn điện dư thừa, ông Nam lắp đặt thêm máy sấy nông sản dưới dàn pin. Theo ông, nếu không thay đổi phương thức sản xuất, với giá nhiên liệu cao như hiện nay thì nông dân rất khó có lời.

Trong cái nắng oi ả tháng 4 mùa khô Tây Nguyên, khu vườn xen canh 5 ha cà phê và các loại cây ăn quả của gia đình ông Phan Hữu Dương, ở tổ 3, xã Ia Ly xanh mướt cùng với sắc hoa xuyến chi đẹp mắt. Nhờ năm nhiều tìm hiểu và hỏi thêm một số chuyên gia ngành Nông nghiệp, ông Dương đã ứng dụng kỹ thuật, trồng cỏ dại đúng cách mang lại nhiều lợi ích. 

Ông Dương chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi chạy máy dầu tưới cà phê, vất vả, tốn kém lắm. Nhưng kể từ khi học hỏi, ứng dụng kỹ thuật trồng thảm cỏ che phủ đất để giữ nước, tôi đã giảm được gần 1 nửa lượng nước tưới so với lúc trước. Thay vì mỗi lần tưới 600 lít nước/gốc cà phê, thì giờ chỉ cần tưới 350 lít nước/gốc”.

Theo ông Dương, mô hình trồng thảm cỏ che phủ đất đang được nhiều nông dân áp dụng, vừa để tiết kiệm nước tưới, giữ ẩm cho đất, vừa bảo tồn nguồn tài nguyên nước. Mô hình này đang góp phần không nhỏ vào việc thay đổi thói quen canh tác của nông dân và được ngành Nông nghiệp đánh giá là giải pháp quan trọng trong sản xuất nông nghiệp bền vững.

Phía Tây tỉnh Gia Lai hiện có hơn 1,4 triệu ha diện tích đất sản xuất nông nghiệp, trong đó, cà phê là một trong những cây chủ lực với diện tích hơn 105.000 ha. Vì vậy, việc ứng dụng hệ thống tưới bằng năng lượng mặt trời hay các mô hình kỹ thuật còn góp phần giảm áp lực lao động, giúp người nông dân có thêm thời gian chăm sóc cây trồng và nghỉ ngơi. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất trong dài hạn.

Theo ông Huỳnh Việt Hùng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, hiện nay Trung tâm đã triển khai rất nhiều mô hình, hệ thống tưới tiết kiệm nước cho cây công nghiệp và hoa màu. Từ đó, người dân đã áp dụng, nhân rộng mô hình mang lại hiệu quả cao. Thực tế cho thấy, việc ứng dụng năng lượng mặt trời trong tưới tiêu, mô hình trồng thảm cỏ che phủ đất đang dần trở thành hướng đi lâu dài. 

"Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, chi phí đầu vào tăng cao, việc chủ động nguồn năng lượng sạch, các mô hình sẽ là “chìa khóa” giúp nông nghiệp Gia Lai nâng cao sức cạnh tranh", ông Huỳnh Việt Hùng nhận định.

Trên những rẫy cà phê nắng gió, khi ứng dụng khoa học kỹ thuật vào nông nghiệp không chỉ là sự thay đổi trong cách làm, mà còn là minh chứng cho tư duy sản xuất mới của người nông dân. Khi biết tận dụng lợi thế tự nhiên, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, nông dân hoàn toàn có thể làm chủ sản xuất, nâng cao thu nhập và hướng đến phát triển bền vững trên chính mảnh đất của mình.