Giữ điệu hát - giữ hồn dân tộc

Nhận thức sâu sắc bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị tinh thần bền vững nhất, là sắc thái cội nguồn khơi niềm tự hào mỗi dân tộc, nhiều năm qua, ông Lý Cao Thái - Người có uy tín ở khu 3, xã Chân Mộng, tỉnh Phú Thọ đã tích cực vận động các gia đình trong dòng họ và Nhân dân trên địa bàn bảo tồn bản sắc văn hóa tốt đẹp của người Cao Lan.

Ông Lý Cao Thái đã dành nhiều thời gian sưu tầm, tâm huyết gìn giữ và truyền dạy lại những phong tục truyền thống cho thế hệ trẻ người Cao Lan. Nhờ vậy, những điệu hát, múa, nhạc cụ mang sắc thái văn hóa độc đáo của người Cao Lan như: Lễ Chí Dịt, ném còn, kéo co, bắn nỏ, hát Sình ca, Vèo ca, múa chim gâu... đã được người dân trong xã duy trì và phát triển.

Ông Lý Cao Thái cho biết: Để làm tốt công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn, Người có uy tín không chỉ gương mẫu đi đầu thực hiện, còn tích cực tuyên truyền, vận động, thuyết phục để bà con duy trì, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình. Đồng thời, thực hiện tốt hương ước, quy ước của thôn, bản, từng bước xóa bỏ những phong tục không còn phù hợp... chung tay xây dựng đời sống văn hóa.

Tương tự, ở thôn Phú Sơn, xã Cẩm Vân, tỉnh Thanh Hóa, bà Triệu Thị Yến - Người có uy tín của thôn, luôn được bà con trong quý mến vì sự mẫu mực và những đóng góp cho sự phát triển của quê hương.

Từ nhiều năm nay, bà Triệu Thị Yến luôn nêu cao vai trò gương mẫu, trách nhiệm đi đầu trong thực hiện các cuộc vận động, phong trào thi đua tại địa phương. Đặc biệt, bà Yến đã tích cực tuyên truyền, vận động bà con gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Dao.

Với tình yêu quê hương và mong muốn giữ gìn các giá trị văn hóa dân tộc Dao, trong thời gian qua, bà Yến đã tham gia mở 4 lớp học chữ Nôm Dao cho 250 học viên và tham gia thành lập Câu lạc bộ dạy múa hát, biểu diễn trang phục người Dao để luôn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Góp phần lan tỏa giá trị văn hóa các DTTS

Theo chia sẻ của bà Triệu Thị Yến: "Tôi luôn tự hào với những giá trị văn hóa phong phú, đặc sắc của quê hương mình. Vì vậy, tôi thường tuyên truyền, vận động bà con trong thông cùng chung tay giữ gìn, phát huy tập quán, tín ngưỡng tốt đẹp như: Lễ cấp sắc, chữ viết, trang phục, lễ hội, tết nhảy, lễ tạ mã, lễ thượng thiền, tết thanh minh... Tôi cũng thường xuyên vận động Nhân dân xóa bỏ các phong tục không còn phù hợp, xây dựng nếp sống văn hóa mới…

Ở thôn Ma Oai, xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, gần 10 năm đảm nhiệm vai trò Người có uy tín, ông Pi Năng Trách đã tận tâm cống hiến cho quê hương trên nhiều lĩnh vực. Từ việc tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành nghiêm chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến chủ động, tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển kinh tế... công việc nào ông cũng tận tụy, trách nhiệm.

Không chỉ là Người có uy tín, ông Pi Năng Trách còn là Nghệ nhân Ưu tú, được đồng bào Raglay ví như “báu vật sống” của thôn. Ông dày công nghiên cứu và “nằm lòng” các nghi lễ truyền thống của đồng bào Raglay như Lễ bỏ mả, báo hiếu, cưới hỏi, áp dụng thực tiễn trong cuộc sống của đồng bào Raglay.

Thực tế cho thấy, nhờ sự tham gia tích cực của những Người có uy tín, các nghệ nhân, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS được gìn giữ, phát huy. Sự tâm huyết của Người có uy tín cùng cộng đồng đã tạo nên một “hệ sinh thái” văn hóa truyền thống sinh động ở các xóm bản, vùng cao biên giới.

Nước ta hiện có khoảng 30.000 Người có uy tín trong đồng bào DTTS. Những năm qua, họ luôn gương mẫu, đi đầu trên các lĩnh vực. Đặc biệt, họ phát huy tốt vai trò trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các DTTS. 

Nhờ đội ngũ Người có uy tín, các giá trị văn hóa, nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một đã được bảo tồn, phục dựng, duy trì và lan tỏa trong đời sống cộng đồng các DTTS.

Bản sắc văn hóa các dân tộc được kết tinh từ những giá trị truyền thống quý báu, được truyền từ đời này sang đời khác, là di sản, tài sản vô giá của quốc gia. Do đó, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các DTTS là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng, phát triển đất nước.

Trong đó, đội ngũ già làng, trưởng bản, nghệ nhân, Người có uy tín trong đồng bào DTTS chính là những hạt nhân đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong vận động, trao truyền cho con em, đồng bào mình về bảo tồn kho tàng văn hóa quý báu của dân tộc.

Những trăn trở, nỗ lực của Người có uy tín trong việc tích cực bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS đã và đang góp phần lan tỏa các giá trị văn hóa DTTS đến với đồng bào. Qua đó, giúp cộng đồng thêm hiểu, thêm yêu, cùng chung tay, góp sức bảo tồn, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc.