Lay lắt trong những mái nhà tạm

Gần 1 năm kể từ trận lũ quét kinh hoàng tháng 7/2025, bản Cha Nga - một bản vùng biên heo hút của xã Mỹ Lý, tỉnh Nghệ An vẫn chưa thể hồi sinh. Những gì còn lại sau thiên tai không chỉ là những khoảng đất trống hoang tàn, mà còn là nỗi bất an kéo dài trong từng mái nhà tạm bợ của mỗi người dân.

Con đường dẫn vào bản vẫn còn lổn nhổn đá, dấu tích của dòng lũ dữ năm 2025. Từ xa nhìn lại, bản làng không còn dáng dấp của một khu dân cư ổn định. Thay vào đó là những căn chòi dựng tạm bằng tre, gỗ, phủ bạt xanh bạc màu - nơi sinh sống của hàng chục hộ dân mất nhà.

Bên bếp lửa nhỏ trong căn nhà dựng tạm, chị Lương Thị Dung (SN 1987) không giấu nổi nỗi lo: “Nhà cửa, tài sản bị lũ cuốn trôi hết. Giờ gia đình chỉ biết dựng tạm cái chòi này để ở. Mưa thì dột, gió thì lạnh, sống ngày nào hay ngày đó”.

Căn nhà tạm của gia đình chị rộng chưa đầy 20 m2, nhưng khô hay ướt, nóng hay lạnh lại hoàn toàn phụ thuộc vào thời tiết ngoài trời. Mỗi khi trời nắng, bên trong nóng hầm hập; còn khi mưa xuống, nước dột từ mái bạt, chảy xuống nền đất, khiến mọi sinh hoạt đảo lộn.

Cách nhà chị Dung một quãng, ông Lò Văn May (SN 1969) ngán ngẩm khi nói về hoàn cảnh nhà mình: “Cứ mưa là không ngủ được. Nhà tạm này yếu lắm, chỉ sợ gió lớn là bay hết. Gia đình giờ ở tạm trên đất của bản, không biết khi nào mới có chỗ ổn định để làm nhà”.

Ông May, chị Dung là hai trong số hàng chục hộ dân ở bản Cha Nga đã và đang sống trong những mái nhà tạm bợ được dựng lên với suy nghĩ “ở vài tuần”, nhưng nay đã kéo dài gần 1 năm với nhiều khó khăn, vất vả.

Không chỉ thiếu chỗ ở, cuộc sống của người dân bản Cha Nga còn đối mặt với hàng loạt khó khăn khác do thiếu điện lưới thắp sáng, thiếu nước sinh hoạt. Khi đêm xuống, cả bản chìm trong bóng tối. Việc học của con trẻ vì thế cũng bị gián đoạn.

Riêng nguồn nước sinh hoạt chủ yếu lấy từ khe suối theo hình thức lắp vòi dẫn. Nhưng sau bão lũ, hệ thống nước phục vụ sinh hoạt đã bị thay đổi, gián đoạn.

Còn nữa, sinh kế vốn đã bấp bênh vì phụ thuộc vào nương rẫy, đánh bắt cá dưới khe suối nay càng khó khăn hơn. Sau lũ, nhiều diện tích nương rẫy bị vùi lấp, xói mòn. Người dân không còn đất sản xuất, phải xoay xở đủ nghề để kiếm sống qua ngày.

Trưởng bản Cha Nga, ông Lương Văn Nhưn cho biết: Toàn bản có 94 hộ thì có tới 56 hộ bị ảnh hưởng. Trận lũ lụt cuối tháng 7/2025 khiến 36 căn nhà trong bản bị cuốn trôi hoàn toàn. “Nhiều gia đình mất trắng, giờ vẫn chưa có điều kiện dựng lại nhà. Cuộc sống rất khó khăn”, ông Nhưn cho biết.

Đã gần 1 năm trôi qua, nhưng cuộc sống của người dân bản Cha Nga vẫn chưa thể trở lại trạng thái bình thường. Những mái nhà tạm vẫn là nơi trú ngụ duy nhất, trong khi tương lai phía trước còn nhiều bất định.

Chờ tỉnh phê duyệt phương án tái định cư

Trước thực trạng trên, chính quyền địa phương xã Mỹ Lý đã và đang tích cực vào cuộc, tìm giải pháp ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân.

Theo ông Nguyễn Anh Đoài, Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Lý, trận lũ năm 2025 đã gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, trong đó bản Cha Nga là khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Hiện vẫn còn khoảng 30 hộ dân phải sống trong các lều tạm.

“Chúng tôi rất trăn trở và đã khẩn trương khảo sát, tìm vị trí phù hợp để xây dựng khu tái định cư cho bà con. Tuy nhiên, việc này gặp nhiều khó khăn do địa hình miền núi phức tạp, nhiều khu vực có nguy cơ sạt lở”, ông Đoài cho biết.

Theo lãnh đạo xã, yêu cầu đặt ra không chỉ là có đất để ở, mà còn phải bảo đảm an toàn lâu dài, tránh nguy cơ tái diễn thiên tai. Vì vậy, việc lựa chọn địa điểm phải được cân nhắc kỹ lưỡng. Một số khu vực có thể bố trí tái định cư nhưng chi phí san gạt mặt bằng rất lớn. Đây là bài toán khó đối với địa phương khi nguồn lực còn hạn chế.

Hiện nay, xã Mỹ Lý đã báo cáo cấp trên, đề xuất xây dựng khu tái định cư cho người dân bản Cha Nga. Lãnh đạo tỉnh Nghệ An cũng đã trực tiếp kiểm tra thực tế để xem xét phương án xây dựng.

“Nếu được phê duyệt, khu tái định cư sẽ nằm gần vị trí cũ, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 45 tỷ đồng, đủ để bố trí cho khoảng 35 hộ dân. Đây là giải pháp căn cơ để giúp bà con ổn định lâu dài”, ông Nguyễn Anh Đoài thông tin.

Dù còn nhiều khó khăn phía trước, nhưng những động thái tích cực từ chính quyền đang thắp lên hy vọng cho người dân.

Giữa núi rừng biên viễn, giấc mơ về một mái nhà kiên cố, một cuộc sống ổn định vẫn đang được người dân bản Cha Nga gìn giữ. Và họ đang chờ đợi, từng ngày, vào một khu tái định cư - nơi có thể bắt đầu lại cuộc sống sau những mất mát do thiên tai gây ra.