Vùng biên nhiều bản làng “trắng điện”

Theo thống kê của Sở Công Thương và Công ty Điện lực Thanh Hóa, toàn tỉnh hiện còn 761 hộ dân tại 23 bản, thuộc 9 xã miền núi chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Phần lớn tập trung ở các xã biên giới, nơi địa hình chia cắt, dân cư phân tán, khiến việc đầu tư hạ tầng gặp nhiều khó khăn.

Chưa có điện, nên từ nhiều năm nay, 67 hộ dân bản Sa Lung, xã Mường Lý vẫn sinh hoạt phụ thuộc hoàn toàn vào ánh sáng tự nhiên. Trẻ nhỏ phải tranh thủ học ban ngày vì không có điện.

“Mùa Hè nóng bức nhưng không có điện để dùng quạt, buổi tối không có điện nên làm việc gì cũng khó, phải dùng đèn pin, đèn dầu, cuộc sống rất bất tiện. Chúng tôi chỉ mong sớm có điện để phục vụ sinh hoạt và sản xuất”, anh Thảo A Phừ, người dân bản Sa Lung cho biết.

Tương tự, tại các bản Trung Tiến 1, Trung Thắng, xã Mường Lý, 88 hộ dân cũng đang sống trong tình trạng tương tự.Thiếu điện khiến việc tiếp cận thông tin, ứng dụng khoa học kỹ thuật bị hạn chế, tỷ lệ hộ nghèo vì thế vẫn ở mức cao.

Ông Bùi Văn Vương, bản Trung Tiến 1 cho biết: “Không có điện, gia đình không thể theo dõi thông tin thời sự, cũng không có điều kiện áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất”.

Đáng chú ý, ngay cả những nơi có điều kiện giao thông thuận lợi hơn, tình trạng “trắng điện” vẫn tồn tại. Tại bản Ó, xã Yên Nhân - nằm sát Quốc lộ 16 - hơn 50 hộ dân nhiều năm nay vẫn chưa được tiếp cận điện lưới quốc gia.

Ông Lang Văn Ót, người dân bản Ó, xã Yên Nhân cho biết, nguồn điện duy nhất của gia đình là chiếc máy phát nhỏ đặt bên suối. “Mưa lớn nước cuốn trôi máy là tối om, mùa khô nước cạn cũng không có điện. Điện chỉ đủ thắp sáng, không dùng được gì thêm”, ông Ót chia sẻ.

Theo ông Quách Thế Thuận, Chủ tịch UBND xã Yên Nhân, việc chưa có điện lưới là thiệt thòi lớn đối với người dân bản Ó. Địa phương đã kiến nghị và được tỉnh chỉ đạo ngành điện nghiên cứu, đầu tư cấp điện trong năm 2026.

Cơ hội phát triển đang bị "níu" lại phía sau

Cùng với xã Yên Nhân, tại xã Mường Lý hiện vẫn còn khoảng 169 hộ dân ở 4 bản chưa có điện lưới. Nguyên nhân chủ yếu do địa hình phức tạp, các cụm dân cư nằm xa trung tâm, một số khu vực nằm trong quy hoạch tái định cư nên chưa thể đầu tư hạ tầng điện.

Riêng bản Sa Lung, dù đã có phương án xây dựng khu tái định cư, song nhiều năm qua vẫn chưa thể triển khai do vướng mắc về nguồn vốn và thủ tục. Điều này khiến việc cấp điện tiếp tục bị “treo”, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.

Tại xã Trung Lý, vẫn còn 110 hộ dân ở các bản Tà Cóm, Tung, Ma Hác chưa có điện lưới quốc gia. Người dân chủ yếu sử dụng điện từ tua-bin nước hoặc hoàn toàn không có điện.

Ông Trần Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Trung Lý cho biết, địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp trên sớm bố trí nguồn lực đầu tư, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các khu tái định cư để tạo điều kiện cấp điện cho người dân.

Lý giải nguyên nhân chậm cấp điện, ông Nguyễn Ngọc Hiệp, Đội trưởng Đội Quản lý điện khu vực Mường Lát, Công ty Điện lực Thanh Hóa cho biết: Các khu vực chưa có điện lưới quốc gia chủ yếu nằm ở địa bàn đặc biệt khó khăn, địa hình rộng, bị chia cắt bởi đèo cao, vực sâu, giao thông hạn chế. Nhiều cụm dân cư ở xa trung tâm, phân tán, biệt lập trong rừng nên chi phí đầu tư lớn, việc kéo điện gặp nhiều trở ngại.

Hiện nay, Công ty Điện lực Thanh Hóa đã tiến hành khảo sát, lập phương án đầu tư các công trình điện, phấn đấu sớm đưa điện lưới đến các hộ dân, chòm bản chưa có điện.

Thời gian gần đây, Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa cũng đã báo cáo Tập đoàn Điện lực Việt Nam đề xuất đầu tư các dự án điện lưới cho vùng đặc biệt khó khăn. Tuy nhiên, với hàng trăm hộ dân đang sống trong cảnh “trắng điện”, điều người dân mong mỏi không chỉ là kế hoạch hay lộ trình, mà là những công trình cụ thể sớm được triển khai.

Bởi điện không chỉ thắp sáng bản làng, mà còn mở ra cơ hội tiếp cận tri thức, phát triển sản xuất, cải thiện chất lượng cuộc sống. Khi “khoảng tối” chưa được xóa bỏ, hành trình giảm nghèo và phát triển bền vững ở vùng cao sẽ bị "níu" lại phía sau.