Từ một mô hình cụ thể

Đền Cửa Ông thuộc cụm Di tích quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông - Cặp Tiên nổi tiếng ở tỉnh Quảng Ninh với vị thế đẹp, lưng tựa núi, mặt hướng ra vịnh Bái Tử Long. Hằng năm, Đền đón hàng triệu lượt du khách thập phương đến dâng hương, bày tỏ lòng tôn kính vị tướng Trần Quốc Tảng, người con thứ ba của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn.

Vào dịp Tết Nguyên đán, mùa lễ hội Đền (từ mùng 1 Tết đến 30/3 âm lịch), các ngày lễ và cuối tuần, hòm công đức được mở lúc 14 giờ hằng ngày. Những ngày còn lại, việc mở hòm công đức và kiểm đếm thực hiện 2 đến 3 ngày/lần.

Các hòm công đức được mở theo quy trình chặt chẽ, dưới sự giám sát của nhiều bộ phận và hệ thống camera. Từng túi tiền được niêm phong, ghi sổ và kiểm đếm ngay trong ngày, hạn chế tối đa sai sót.

Ông Bùi Xuân Hẹn, Trưởng Ban Quản lý Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông - Cặp Tiên cho biết: “Ban đã xây dựng quy trình tổ chức thực hiện việc kiểm đếm tiềm công đức. Tất cả các khâu kiểm đếm, nộp kho bạc đều được hoàn tất trong ngày. Quá trình thực hiện tất cả các khâu đều được camera giám sát nghiêm ngặt để để đảm bảo công khai, minh bạch và tránh thất thoát tiền công đức”.

Từ đầu năm 2026 đến ngày 09/4, Đền Cửa Ông đã đón gần 139 nghìn lượt khách, với số tiền công đức trên 16 tỷ đồng. 20 hòm công đức được bố trí hợp lý trong toàn khuôn viên, vừa thuận tiện cho du khách, vừa đảm bảo mỹ quan nơi thờ tự.

Bà Vũ Thị Mai, đến từ xã Bờ Y, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: Dù ở xa nhưng năm nào tôi cũng về Đền Cửa Ông. Công đức là gửi gắm niềm tin, nên khi thấy mọi thứ được quản lý rõ ràng, tôi cảm thấy yên tâm hơn khi đặt tiền vào hòm công đức.

Hiện nay, phường Cửa Ông đang trực tiếp quản lý tiền công đức của Đền, cử công chức phường là Trưởng Ban quản lý. Theo ông Đinh Ngọc Chiến, Bí thư Đảng ủy phường Cửa Ông: Hàng ngày Ban quản lý quỹ Đền có trách nhiệm kiểm quỹ và báo cáo Ban Chỉ đạo do Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND phường đảm nhiệm. Các nhiệm vụ được đầu tư từ nguồn công đức này đều được công khai. 

"Chúng tôi hiện tại đang dành khoảng 54 đến 55% tiền công đức để cho đầu tư tôn tạo các cái hạng mục của công trình đền Cửa Ông”, ông Đinh Ngọc Chiến cho biết.

Đến yêu cầu minh bạch trên diện rộng

Tuy nhiên, không phải nơi nào cũng công khai, minh bạch nguồn tiền công đức như ở Đền Cửa Ông. Thực tế, tại không ít cơ sở tín ngưỡng, việc quản lý tiền công đức vẫn còn tồn tại những “khoảng trống”.

Từ việc đặt tiền tùy tiện, thiếu quy định rõ ràng, đến cách thu - chi chủ yếu dựa vào “niềm tin nội bộ”, thiếu cơ chế giám sát độc lập… tất cả đều ít nhiều ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của không gian tâm linh và niềm tin của người dân. Trong bối cảnh đó, yêu cầu xây dựng một cơ chế quản lý minh bạch, thống nhất đang trở nên cấp thiết.

Chiều 8/4, trong khuôn khổ Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031 thảo luận về Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Bí thư Tỉnh uỷ Quảng Ninh Quản Minh Cường đã có đề xuất giải pháp minh bạch hóa tiền công đức tại các cơ sở thờ tự. Ông Cường cho rằng, Chính phủ cần có hướng dẫn việc quản lý tiền công đức tương tự như cách quản lý trạm thu phí BOT để chống gian lận. Trừ các cơ sở thờ tự quá nhỏ, các chùa lớn hoàn toàn có thể áp dụng ngay.

Điều quan trọng nhất là sự minh bạch. Toàn bộ tiền công đức là của các cơ sở tôn giáo. Nhà nước không thu hay can thiệp vào việc sử dụng nguồn tiền này. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cần ban hành quy định quản lý chặt chẽ khuyến khích áp dụng thanh toán điện tử. Đối với tiền mặt bỏ hòm công đức, phải có bộ phận kiểm đếm minh bạch và nộp toàn bộ vào Kho bạc Nhà nước. Sau đó, cơ sở tôn giáo sẽ rút ra để chi tiêu theo nhu cầu.

Từ mô hình quản lý tại Đền Cửa Ông là một cơ sở tín ngưỡng, ông Quản Minh Cường cho hay, mô hình này hoạt động rất chặt chẽ và hiệu quả. Về thu - chi, toàn bộ tiền công đức được kiểm đếm và nộp vào kho bạc. Việc chi tiêu trừ chi phí hương hoa hằng ngày đã có định mức đều phải lập kế hoạch, đề xuất lên Đảng ủy và UBND phường phê duyệt.

Khi dòng tiền được minh bạch, niềm tin sẽ không còn là điều trừu tượng. Và lúc đó, mỗi đồng tiền công đức không chỉ là sự thành tâm, mà còn là một phần đóng góp rõ ràng cho việc gìn giữ và phát triển những giá trị thiêng liêng của xã hội.