Từ nông sản “ế” đến sinh kế bền vững

Sinh năm 1991, chị Thị Xà Ral, Bí thư Chi đoàn ấp Vĩnh Thạnh luôn trăn trở trước cảnh nhiều phụ nữ Khmer thiếu việc làm, thu nhập bấp bênh. Năm 2020, khi củ cải trắng rơi vào cảnh “được mùa mất giá”, chị mạnh dạn khởi xướng mô hình chế biến củ cải muối, tận dụng nguồn nông sản tại chỗ.

Khởi đầu nhiều khó khăn, thiếu vốn, thời tiết bất lợi, sản phẩm chưa có thị trường... Nhưng bằng sự kiên trì, chịu khó học hỏi, chị từng bước hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng, tìm đầu ra cho sản phẩm.

Lợi thế lớn của chị là thông thạo tiếng Khmer, am hiểu phong tục, tập quán. Nhờ đó, chị dễ dàng vận động phụ nữ trong phum sóc tham gia. “Muốn bà con tin thì phải nói bằng tiếng của bà con, làm trước để bà con thấy”, chị chia sẻ.

Đến nay, mô hình chế biến nông sản sạch của chị đạt doanh thu khoảng 34 triệu đồng/tháng, tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động nữ. Sản phẩm không chỉ tiêu thụ tại địa phương mà còn tham gia các hội chợ, góp phần quảng bá nông sản vùng đồng bào DTTS.

Tạo việc làm trong từng phum sóc

Không dừng lại ở mô hình cá nhân, chị Xà Ral tập trung nhân rộng sinh kế cho phụ nữ Khmer. Chị thành lập Tổ hợp tác đan lục bình với 20 thành viên, đồng thời hỗ trợ thêm hàng chục hội viên có việc làm tại nhà.

Các tổ hợp tác “Dịch vụ nông sản sạch Xà Ral”, “Tôm càng xanh” được duy trì hiệu quả, tạo nguồn thu ổn định cho người dân. Cùng với đó, chị phối hợp mở 2 lớp dạy nghề đan lục bình cho 65 lao động nữ, giúp nhiều chị em có thêm kỹ năng, chủ động kiếm sống.

Đáng chú ý, chị đã giới thiệu việc làm cho hơn 1.000 lao động nữ; tư vấn học nghề cho 130 người; hỗ trợ 6 phụ nữ khởi nghiệp với tổng vốn 240 triệu đồng. Không chỉ phát triển kinh tế, chị còn tích cực tham gia công tác an sinh: vận động xây nhà cho phụ nữ khó khăn, hỗ trợ trẻ mồ côi, người bệnh; duy trì các tổ tiết kiệm, vay vốn giúp nhiều hộ thoát nghèo.

Khi “Người có uy tín” là những người trẻ dám hành động

Với những đóng góp nổi bật, chị Thị Xà Ral đã nhận được nhiều Bằng khen, giấy khen của các cấp, ngành; đặc biệt là Bằng khen của Trung ương Đoàn năm 2025 về thành tích tiêu biểu trong khởi nghiệp vùng đồng bào DTTS. Cuối năm 2025, chị vinh dự nhận Giải thưởng Lương Định Của - phần thưởng cao quý dành cho thanh niên tiêu biểu trong sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Thượng tọa Danh Cảnh, trụ trì chùa Chắc Băng, những kết quả mà phật tử Thị Xà Ral đạt được không chỉ dừng lại ở phát triển kinh tế mà còn tạo dựng niềm tin sâu rộng trong cộng đồng phum sóc. “Xà Ral không chỉ giúp bà con có việc làm mà còn truyền cảm hứng, giúp họ thay đổi tư duy, biết vươn lên trong cuộc sống”, Thượng tọa nhận xét.

Trong bối cảnh hiện nay, khái niệm về người có uy tín đang có sự chuyển biến. Không chỉ là già làng, trưởng bản, mà còn có những cá nhân trẻ tuổi, năng động, có năng lực tổ chức sản xuất, biết gắn lợi ích cá nhân với lợi ích cộng đồng và có khả năng tập hợp quần chúng.

Theo Thượng tọa Danh Cảnh, một người có uy tín thực sự phải được khẳng định bằng hành động cụ thể, kết quả rõ ràng, có đạo đức, trách nhiệm và sự sẻ chia với cộng đồng. “Qua thực tế, Xà Ral đã hội tụ đầy đủ những yếu tố đó. Đó chính là người có uy tín trong thời đại hôm nay”, Thượng tọa khẳng định.

Từ một cô gái Khmer bình dị, chị Thị Xà Ral đã trở thành hạt nhân lan tỏa tinh thần vượt khó và đổi mới sáng tạo. Câu chuyện của chị là minh chứng sinh động cho sự chuyển mình trong nhận thức về vai trò của người có uy tín, không phân biệt tuổi tác, mà được đo bằng uy tín thực tiễn, bằng những đóng góp cụ thể cho cộng đồng.