Từ bao đời nay, đồng bào Xtiêng ở Đồng Nai vẫn gìn giữ tín ngưỡng đa thần đặc sắc, tin rằng vạn vật đều có linh hồn và luôn được các vị thần như thần lúa, thần đất, thần trời… chở che. Từ niềm tin ấy, đã hình thành nên Lễ cầu phúc, cầu an đầu Xuân - một nghi lễ truyền thống tiêu biểu, giàu giá trị tâm linh và nhân văn, đậm đà bản sắc cộng đồng.

Mỗi dịp năm mới, người Xtiêng tổ chức lễ hội, với ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, sức khỏe dồi dào, gia đình yên ấm, buôn làng đủ đầy. Lễ vật được chuẩn bị chu đáo, cây nêu dựng giữa sân cùng các nghi thức truyền thống thể hiện lòng thành kính dâng lên thần linh, cầu mong một năm bình an, sung túc.

Lễ hội thường diễn ra trước hoặc ngay sau Tết Nguyên đán, vào khoảng tháng 2 - 3 dương lịch, do già làng và những Người có uy tín trong thôn, sóc bàn bạc, thống nhất tổ chức. Tùy điều kiện từng nơi, lễ vật gồm rượu cần, đầu heo, cơm lam, thịt nướng chấm muối é, canh bồi, xôi lá, gà, vịt, thịt trâu, cá lóc nướng, đọt mây nướng, bánh tráng mì, điều rang, chuối xanh, mía cây…

Điểm nhấn của lễ hội là cây nêu dựng giữa sân chính, gắn với nhà cầu an - nơi bày biện lễ vật. Trên cây nêu treo vỏ bầu khô tượng trưng cho ước vọng cuộc sống nhẹ nhàng, an lành; xung quanh là những bông cầu an bằng chỉ trắng, đen, đỏ gắn với điệu múa cầu an, thể hiện khát vọng đón nhiều phúc lộc đầu Xuân.

Phần lễ được tổ chức tại nhiều không gian, như nhà dài truyền thống (cầu bình an cho gia đình), nhà kho lúa (cúng tạ thần lúa) và sân chính với cây nêu, nhà cầu an (thực hiện nghi thức cầu phúc, cầu an, bắn nỏ săn thú), tất cả đều diễn ra theo đúng phong tục cổ truyền.

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội sôi nổi với các hoạt động giao lưu văn nghệ, trò chơi dân gian và giới thiệu ẩm thực truyền thống gắn với lễ vật dâng cúng. Không gian lễ hội vừa linh thiêng, vừa rộn ràng với tiếng cồng chiêng, điệu múa hái lộc, các nghi thức săn bắn, cúng lúa… tạo nên bức tranh văn hóa đậm sắc màu núi rừng, nơi người già, người trẻ cùng sum vầy, chung vui trong không khí ấm áp đầu Xuân.

Mới đây Lễ cầu phúc, cầu an đầu Xuân của đồng bào Xtiêng được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội) đã mang đến những trải nghiệm hấp dẫn cho du khách đến tham quan, trải nghiệm không gian văn hóa của đồng bào các DTTS. Không gian “Ngôi nhà chung” này được chuẩn bị công phu với cây nêu, lễ vật, trang phục truyền thống và các nhạc cụ dân gian đặc trưng, tái hiện chân thực đời sống văn hóa của đồng bào.

Tại đây, du khách không chỉ được chứng kiến các nghi thức như dựng cây nêu, chuẩn bị lễ vật, cúng thần linh, mà còn được trực tiếp tham gia, hòa mình vào không khí lễ hội. Các hoạt động trải nghiệm như gùi lúa, giã gạo bằng chày tay với cối, chày, mẹt sàng… giúp du khách hiểu hơn về sinh hoạt thường ngày của người Xtiêng.

Bên cạnh đó, du khách còn có cơ hội thưởng thức và trải nghiệm chế biến các món ăn truyền thống như rượu cần, cơm lam, thịt nướng chấm muối é, canh bồi, canh thụt, đọt mây, điều rang bếp củi, bánh tráng mì…

Điểm nhấn đặc sắc của chương trình, là những điệu múa truyền thống hòa cùng âm thanh cồng chiêng vang vọng núi rừng, tái hiện sinh động đời sống tinh thần phong phú của người Xtiêng. Du khách không chỉ được xem, mà còn có thể giao lưu cùng nghệ nhân, tìm hiểu ý nghĩa của từng nghi thức, từng nhịp điệu, qua đó cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp văn hóa độc đáo của cộng đồng Xtiêng.