Tan hoang vì thiên tai

Nếu phải dùng một câu ngắn gọn nhất, thì có thể nói, thiên tai xảy ra trong năm 2025 vô cùng khủng khiếp. Qua thống kê của ngành chức năng, riêng lĩnh vực giao thông, toàn tỉnh Nghệ An đã có 200.000 mét đường bị hư hỏng, 164 cầu các loại bị cuốn trôi theo dòng nước hoặc sập… Nhiều tuyến giao thông huyết mạch như Quốc lộ (QL) 7, QL16, QL48, QL48C, Đường tỉnh (ĐT) 541, ĐT543, ĐT543B, ĐT543C, ĐT543D, ĐT544 bị tắc cục bộ dài ngày do sạt lở nghiêm trọng. 

Tính ở thời điểm cuối tháng 7/2025, trên các tuyến quốc lộ và đường tỉnh có đến 640 điểm sạt lở. Về hệ thống hạ tầng giao thông do xã quản lý cũng bị thiệt hại nặng nề với hơn 400 điểm sạt lở, điểm đường bị chia cắt, nhiều cầu treo, cầu dân sinh, cống, tràn… bị cuốn trôi, hư hỏng.

Bà Kha Thị Hiền, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Quang kể lại: Sau mưa bão số 3 hồi cuối tháng 7/2025, quốc lộ 7 đoạn qua Làng Nhùng, Bãi Xa bị tắc kéo dài do bùn đất vùi lấp, nhiều vị trí sạt lở ăn sâu vào tim đường. Lực lượng chức năng của xã đã tích cực phối hợp các lực lượng khác nỗ lực thông tuyến nhưng rất khó khăn, vất vả. Mấy ngày sau, việc lưu thông trên tuyến Quốc lộ 7 mới tạm ổn.

Những ngày đầu năm 2026, có mặt trên những bản làng miền biên viễn xứ Nghệ, dấu vết kinh hoàng của thiên tai vẫn còn hiện hữu như những vệt xám trong bức tranh kinh tế - xã hội của vùng. Mức độ thiệt hại từ thiên tai rất lớn, lớn đến mức mà ở thời điểm hiện tại, khi mưa bão đã lùi xa rất nhiều tháng, thì công tác khắc phục vẫn chưa thể xong. 

Tại rất nhiều vị trí trên tuyến Quốc lộ 7, đường tỉnh 543D, Quốc lộ 16… nền đường vẫn còn dấu vết đứt gãy, sụt lún, mặt đường nham nhở đất đá… Và, các đội thi công sửa chữa, nâng cấp các tuyến đường, vẫn đang miệt mài khắc phục sự cố.

Đời sống dân sinh bị đảo lộn

Liên tiếp các cơn bão số 3, số 5, số 10 và hoàn lưu gây lũ lụt trong năm 2025 đã khiến người dân vùng miền Tây Nghệ An sống những ngày thiếu thốn, khổ sở. Hàng trăm bản, làng bị cô lập nhiều ngày dẫn đến cảnh người dân thiếu nhu yếu phẩm, thiếu nước sạch, thiếu điện thắp sáng, thiếu sóng điện thoại… Thậm chí, hàng ngàn hộ dân bị lũ cuốn trôi nhà, bị sạt lở vùi lấp, bị ngập lũ… buộc phải tản cư trong bao nỗi xót xa, đau đớn.

Theo báo cáo nhanh số 52/BC-VP.PCTT của Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự tỉnh Nghệ An, tính đến 24/7/2025, có 2 xã Nhôn Mai và Hữu Kiệm bị cô lập hoàn toàn với 41 thôn, bản; 22 xã với 155 thôn, bản bị cô lập một phần. Tổng số hộ bị cô lập là 18.087 với 79.683 khẩu bị cô lập.

Bí thư Đảng ủy xã Nhôn Mai Mạc Văn Nguyên hồi tưởng: Toàn xã bị cô lập hoàn toàn ngay sau mưa bão số 3. Chúng tôi đã báo cáo UBND tỉnh kịp thời tình hình, đồng thời cắt cử lực lượng nỗ lực tiếp cận các bản để hỗ trợ, động viên người dân. Rất nhiều bản vùng xa phải mấy ngày sau mới tiếp cận được, sóng điện thoại mất, điện lưới mất… đời sống người dân gặp muôn vàn khó khăn do bị cô lập nhiều ngày.

Còn theo chia sẻ của ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch UBND xã Hữu Kiệm: Sau bão số 3, đã có 22 thôn bản, với hơn 2.000 hộ dân bị cô lập. Mọi công tác tiếp cận các bản không thực hiện được. Xã đã phải nắm tình hình, động viên, chỉ đạo các bản qua điện thoại nhưng sóng phập phù. Thời điểm đó, cuộc sống người dân bị đảo lộn hoàn toàn vì thiếu nước sinh hoạt, thiếu nhu yếu phẩm, thiếu điện thắp sáng.

Để hỗ trợ người dân vùng thiên tai, phương tiện cứu trợ bằng đường không do Quân chủng Phòng không không quân đã được thực hiện khẩn cấp. Cầu hàng không với hàng chục tấn hàng hóa thiết yếu như lương thực, nước sạch, thuốc men, áo phao… được tổ chức bay vào các khu vực bị cô lập để tiếp tế cho bà con tại 5 điểm ở các xã Mường Xén, Mường Típ, Nhôn Mai, Mỹ Lý, Bắc Lý.

Các lực lượng địa phương cũng đã cắt rừng, vượt hàng chục điểm sạt lở; vượt sông, gùi hàng tiếp tế cho người dân vùng cô lập. Ngay tại xã Lượng Minh, Tương Dương, các lực lượng đã phải ngồi thuyền máy, vượt sông để tiếp tế nhu yếu phẩm cho người dân bị chia cắt do mưa lũ. 

Ông Nguyễn Hữu Trung, người dân Bản Cửa Rào 2, xã Tương Dương thông tin thêm: Trong bản có hơn 10 hộ dân bị lũ cuốn trôi nhà, phải dựng lều ở tạm và ở nhờ xóm giềng, đời sống sau lũ gặp muôn vàn khó khăn. Hàng chục hộ thiếu nhu yếu phẩm do mưa lũ. Chúng tôi đã kêu gọi lên xã, kết nối bằng nhiều kênh để kịp thời khắc phục khó khăn trước mắt.

Cho đến thời điểm hết năm 2025, hàng trăm hộ dân vùng miền Tây Nghệ An vẫn chưa thể an cư do thiên tai tàn phá. Trước thực tế này, ngày 4/11/2025, UBND tỉnh Nghệ An đã có báo cáo 931/BC-UBND lập danh sách phê duyệt 21 điểm tái định cư tập trung tại 15 xã để di dời 1.100 hộ dân ra khỏi vùng thiên tai, sạt lở.

Bài 2: "Vá víu" tạm thời