Chúng tôi đến nhà văn hóa xã Đam Rông 4, nơi Câu lạc bộ (CLB) cồng chiêng - múa xoang Liêng Trang đang sinh hoạt. Tiếng chiêng vang lên rộn ràng, các thành viên say sưa luyện tập dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân Cil Nếu, Chủ nhiệm CLB.

Nhìn lớp trẻ chăm chú tập luyện, ông chậm rãi kể lại những ngày đầu đầy trăn trở. Trước đây, cồng chiêng hiện diện trong hầu hết các nghi lễ của gia đình và cộng đồng người Mnông, đàn ông trong buôn hầu như ai cũng biết đánh chiêng. Nhưng theo thời gian, nhiều nghệ nhân lớn tuổi qua đời, người trẻ lại ít quan tâm, khiến những giai điệu chiêng truyền thống dần thưa vắng.

Từ nỗi lo ấy, sau khi nghỉ hưu, ông tìm gặp những người còn biết đánh cồng chiêng trong thôn, kiên trì vận động họ tập hợp lại để cùng luyện tập, gìn giữ những bài chiêng đang mai một. Năm 2019, ông mở lớp dạy cồng chiêng miễn phí cho thanh niên trong thôn. Lớp học được duy trì vào các buổi tối, khi ở hội trường thôn, khi ngay tại ngôi nhà của ông.

Ban đầu, để có nhạc cụ sinh hoạt, ông mang bộ chiêng của tổ tiên ra sử dụng, đồng thời hỗ trợ trang phục cho các nam nghệ sĩ biểu diễn. Những lúc rảnh rỗi, ông lại ngược xuôi tìm cơ hội biểu diễn để gây quỹ duy trì hoạt động và từng bước mở rộng CLB.

Sự kiên trì, tận tâm của nghệ nhân Cil Nếu dần kết trái ngọt. Đến nay, CLB cồng chiêng có gần 40 thành viên sinh hoạt đều đặn. Người trẻ nhất là chàng trai Ha Đức (sinh năm 1999), người lớn tuổi nhất là già Cil Ha Sung ngoài 70 tuổi. 

CLB được tỉnh hỗ trợ bộ chiêng và trang phục, đồng thời thường xuyên được mời biểu diễn tại các lễ hội của địa phương. “Mục tiêu của CLB là gắn với du lịch cộng đồng, qua đó giới thiệu đến du khách nét đẹp của cồng chiêng Nam Tây Nguyên”, nghệ nhân Cil Nếu chia sẻ.

Khi hoạt động của CLB cồng chiêng dần ổn định, nghệ nhân Cil Nếu tiếp tục bắt tay vào khôi phục và phát triển nghề đan lát truyền thống của người Mnông.

Ông tập hợp những người còn giữ nghề trong thôn để cùng sản xuất, đồng thời tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm. Các sản phẩm đan lát phục vụ du lịch dần được hình thành và ngày càng được nhiều du khách tìm mua.

Đặc biệt, với sự hỗ trợ của địa phương, ông hoàn thiện hồ sơ để gùi Liêng Trang được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, qua đó nâng cao uy tín sản phẩm trên thị trường. Đầu năm 2024, Tổ hợp tác mây tre đan thôn Liêng Trang được thành lập, do chính ông làm Tổ trưởng. Tổ hiện có 5 thành viên, trong đó người lớn tuổi nhất là ông Liêng Jrang Ha Krai, trên 60 tuổi, đã gắn bó với nghề đan lát hơn 40 năm.

Tổ hợp tác ngày càng sản xuất nhiều mặt hàng theo đơn đặt hàng, đồng thời mở lớp dạy đan lát miễn phí cho thanh niên trong thôn, góp phần tạo sinh kế và giữ nghề truyền thống. 

Tháng 11/2025, nghệ nhân Cil Nếu tiếp tục hoàn thiện hồ sơ để gạo Đài Thơm Liêng Trang đạt chứng nhận OCOP 3 sao và thành lập Tổ sản xuất gạo. Ông cho biết: “Gạo được trồng hoàn toàn tự nhiên, là sản phẩm sạch nhưng đầu ra chưa ổn định. Hy vọng việc xây dựng thương hiệu sẽ giúp người dân có nguồn thu bền vững”.